Hoş geldiniz.

Neden kendimizi bulmakta zorlanırız, aslında insan ruhunun en derin ve en kadim labirentine açılan kapıdır. “Kendini bil” düsturu binlerce yıldır karşımızda duruyor ancak neden hala birçoğumuz kendi iç dünyamızda birer yabancı gibi dolaşıyoruz? Bir psikolog olarak bakacak olursam, kendimizi tanımanın önündeki engeller aslında zihnimizin bizi korumak için inşa ettiği kalelerdir. Zihnimiz, taşıyamayacağı kadar ağır gelen gerçekleri, acıları veya eksiklikleri doğrudan görmemizi engeller. Tıpkı gözümüzün kendi içini görememesi gibi, ruhumuzun da “kör noktaları” vardır. Freud’a göre kendimizi tanımamızın önündeki en büyük engel, bizzat kendi zihnimizdir. O, insan ruhunu bir buzdağına benzetir; suyun üstünde kalan küçük kısım bilincimizken, devasa alt kısım bilinçaltımızdır.Freud, toplum tarafından kabul görmeyen arzularımızın, korkularımızın ve travmalarımızın bilinçaltına itildiğini (bastırıldığını) savunur. Kendimizi bulmaya çalıştığımızda, bu “sansür mekanizması” devreye girer. Çünkü gerçek benliğimizle karşılaşmak, egomuz için korkutucu ve sarsıcı olabilir.Varoluşçuluğun babası Sartre, Freud’un aksine bizi engelleyen gizli bir bilinçaltından ziyade, sahip olduğumuz “korkutucu özgürlükten” bahseder.Sartre’a göre bir nesnenin (örneğin bir bıçağın) önce tasarımı (özü) vardır, sonra üretilir. Ancak insan önce vardır, dünyaya atılır ve sonra kendi özünü kendi kararlarıyla yaratır. Kendimizi bulmakta zorlanmamızın sebebi, ortada hazır bir “ben” olmamasıdır. Kendimizle ilgili hoşumuza gitmeyen bir gerçeği fark etmek, egomuz için bir tehdittir. Bu yüzden zihnimiz; inkar, yansıtma veya rasyonalize etme gibi yöntemlerle bizi bu gerçeklerden uzak tutar. Yani aslında kendimizi tam olarak tanıyamamamız, zihnimizin bizi “duygusal bir çöküşten” koruma çabasıdır.Doğduğumuz andan itibaren bize kim olmamız gerektiği söylenir. “Uslu çocuk”, “başarılı öğrenci”, “güçlü çalışan”… Zamanla toplumun ve ailenin beklentileriyle o kadar iç içe geçeriz ki, taktığımız maskeler yüzümüze yapışır. Bir noktadan sonra “Ben gerçekten bunu mu istiyorum, yoksa benden beklenen bu mu?” sorusunun cevabı bulanıklaşır. Kendimizi tanımak, üzerimizdeki bu katman katman maskeleri soymayı gerektirir ki bu da oldukça sancılı ve cesaret isteyen bir iştir.Kendimizi tanımak, biten bir proje değildir. Bizler statik, donmuş varlıklar değiliz; her yeni deneyim, her yeni acı ve her yeni başarıyla yeniden şekilleniyoruz. 20 yaşındaki “siz” ile bugünkü “siz” aynı kişi değilsiniz. Dolayısıyla kendimizi tanımaya çalışırken aslında hareket halindeki bir hedefi vurmaya çalışıyoruz. Bu, ömür boyu sürecek bir merak ve keşif yolculuğudur.Modern dünya bizi sürekli bir gürültü ve meşguliyet içinde tutuyor. Kendimizi tanımak için sessizliğe ve içe bakmaya ihtiyacımız var. Ancak o sessizlikte duymaktan korktuğumuz sesler olabilir: Bastırılmış öfkeler, pişmanlıklar veya karşılanmamış ihtiyaçlar… Birçoğumuz bu seslerle yüzleşmemek için dış dünyanın gürültüsüne sığınmayı tercih ederiz.Kısacası kendimizi tanımak; sadece kim olduğumuzu bilmek değil, kim olmadığımızla da yüzleşme cesaretidir. Bu yolculukta kendinize karşı bir yargıç gibi değil, meraklı bir araştırmacı gibi yaklaşmanız işleri kolaylaştıracaktır.

Okuduğunuz için teşekkür eder sağlıklı günler dilerim;

YAZAN: Psikolog Dilara TÜRKOĞLU